این روزهای، اخبار مربوط به برنامه های هسته ای جمهموری اسلامی ایران، بخش عمده ای از نیرو و زمان رسانه ها گروهی و دستگاه های اطلاع رسانی کشور و جهان را به خود اختصاص داده است. در این میان، شورای امیت سازمان ملل متحد، نهادی است که در طول تاریخ خود، دوبار از نزدیک، با ایران و مباحث ان مرتبط بوده . نخستین بار در جریان تصویب قطعنامه 598 و آتش بس نیروهای نظامی دولتین ایران و عراق و دومین بار، طی موضوع تحقیقات دستاوردهای هسته ای دانشمندان اتمی ایران و جنجالی که به وسیله کشورهای غربی در خصوص فعالیت های هسته کشورمان و تولید ارونیوم غنی شده  (پلوتونیوم)، ایجاد شده است. بر آن شدم به صورت خلاصه به این شورا که نهاد مهمی از سازمان ملل است، بپردازم. اگر چه تحریر مقاله ای تفضیلی در خصوص سازمان ملل متحد، تاریخچه پیدایش، سازمانهای وابسته و رسالت هر یک، از جمله مقالاتی است که طی نوروز 1385 در این وبلاگ از نظر خواهید گذراند، لیکن ذیلا به صورت خلاصه به یکی از با نفوذترین نهادهای تصمیم گیرنده بین المللی و رسالت آن پیرو اساس نامه تدوینی، پرداخته میشود.  نخستین جلسه این شورا، در هفتم مارس 1946 بر اساس ماده 23 منشور سازمان ملل متحد، با شرکت 15 عضو آن تشکیل شد.بر اساس اصل 23، از این 15 عضو، 5 کشور اعضای ثابت و 10 کشور اعضای غیر ثابت هستند که برای مدت دو سال و طی جلسه مجمع عمومی سازمان ملل، انتخاب می شوند. این 5 عضو ثابت یاد شده،  جمهوری خلق چین، ایالات متحده امریکا، جمهوری فدراتیو روسیه (سابقا اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی)، فرانسه و انگلستان هستند. شورای امنیت دارای وظایف و اختیاراتی است که ماده 24 منشور سازمان ملل ، در خصوص آن چنین می گوید :   

"به منظور تامین اقدام سریع و موثر از طرف ملل متحد اعضای آن مسئولیت اولیه حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به شورای امنیت واگذار می‌نمایند و موافقت می‌کنند که شورای امنیت در اجرای وظایفی که به موجب این مسئولیت بر عهده دارد از طرف آنها اقدام نماید. شورای امنیت در اجرای این وظایف بر طبق مقاصد و اصول ملل متحد عمل می‌کند.  شورای امنیت گزارش‌های سالانه و در صورت اقتضا گزارش‌های مخصوص برای بررسی به مجمع عمومی تقدیم می‌دارد. اعضاء ملل متحد همینطور موافقت می‌نمایند که تصمیمات شورای امنیت را بر طبق این منشور قبول و اجرا نمایند.علاوه بر این  به منظور کمک به استقرار و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی به وسیله به کار بردن تدابیری جهت صرف حداقل منابع انسانی و اقتصادی جهان برای تسلیحات، شورای امنیت مکلف است با کمک کمیته ستاد نظامی مذکور در ماده 47 منشور طرح‌هایی برای وضع اصول تنظیم تسلیحات تهیه و به اعضاء ملل متحد تقدیم نماید. هر عضو شورای امنیت دارای یک رای است وتصمیمات شورای امنیت راجع به مسائل مربوط به آئین‌کار با رای نه (9) عضو اتخاذ می‌شود.همچنین  تصمیمات شورای امنیت راجع به سایر مسائل با رای مثبت نه (9) عضو که شامل آراء تمام اعضای دائم باشد اتخاذ می‌گردد به این شرط که در مورد تصمیماتی که به موجب مندرجات فصل ششم و بند سوم از ماده 52 اتخاذ می‌شود طرف دعوی از دادن رای خودداری نماید .  شورای امنیت به نحوی تشکیل خواهد شد که بتواند دائماً قادر به انجام وظایف خود باشد و بدین منظور هر یک از اعضای شورای امنیت در کلیه اوقات نماینده‌ای در مقر سازمان خواهد داشت. شورای امنیت جلساتی به فواصل معین خواهد داشت و هر یک از اعضای شورا در صورتی که مایل باشد می‌تواند توسط یکی از اعضای دولت خود یا نماینده‌ای که مخصوصاً بدین منظور تعیین گردیده است در آن جلسات شرکت جوید. شورای امنیت می‌تواند جلسات خود را در جاهایی غیر از مقر سازمان که برای تسهیل انجام وظایف خود مناسب بداند تشکیل دهد. طرفین هر اختلاف که ادامه آن متحمل است حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به خطر اندازد باید قبل از هر چیز از طریق مذاکره ، میانجیگری ، سازش ، داوری ، رسیدگی قضایی و توسل به موسسات یا ترتیبات منطقه‌ای یا سایر وسائل مسالمت‌آمیز بنابه انتخاب خود راه حل آن را جستجو نمایند.شورای امنیت در صورت اقتضا از طرفین اختلاف خواهد خواست که اختلافات خود را با شیوه‌های مزبور حل و فصل نمایند.  شورای امنیت می‌تواند هر اختلاف یا وضعیتی را که ممکن است منجر به یک اصطکاک بین‌المللی گردد یا اختلافی ایجاد نماید مورد رسیدگی قرار دهد بدین منظور که تعیین نماید آیا محتمل است ادامه اختلاف یا وضعت مزبور حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به خطر بیاندازد. این شورا وجود هرگونه تهدید علیه صلح ، نقض صلح  یا عمل تجاوز را احراز و توصیه‌هایی خواهد نمود یا تصمیم خواهد گرفت که برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بین‌المللی به چه اقداماتی برطبق مواد 41 و 42 باید مبادرت شود. به منظور جلوگیری از وخامت وضعیت، شورای امنیت می‌تواند قبل از آنکه بر طبق ماده 39 توصیه‌هایی بنماید یا درباره اقداماتی که باید معمول گردد تصمیم بگیرد. از طرفهای ذینفع بخواهد اقدامات موقتی را که شورای امنیت ضوروی یا مطلوب تشخیص می‌دهد انجام دهند. اقدامات موقتی مذکور به حقوق یا ادعاها یا موقعیت طرفهای ذینفع لطمه‌ای وارد نخواهد کرد شورای امنیت تخلف در اجرای اقدامات موقتی را چنانکه باید و شاید در نظر خواهد گرفت. شورای امنیت می‌تواند تصمیم بگیرد که برای اجرای تصمیمات آن شورا مبادرت به چه اقداماتی که متضمن به کارگیری نیروی مسلح نباشد لازم است و می‌تواند از اعضای ملل متحد بخواهد که به این قبیل  اقدامات مبادرت ورزند این اقدامات ممکن است شامل متوقف ساختن تمام یا قسمتی از روابط اقتصادی و ارتباطات راه‌آهن ، دریایی ، هوایی ، پستی ، تلگرافی ، رادیویی و سایر وسائل ارتباطی و قطع روابط سیاسی باشد. در صورتیکه شورای امنیت تشخیص دهد که اقدامات پیش‌بینی شده در ماده 41 کافی نخواهد بود یا ثابت شده باشد که کافی نیست می‌تواند به وسیله نیروهای هوایی – دریایی یا زمینی به اقدامی که برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بین‌المللی ضروری است مبادرت کند. این اقدام ممکن است مشتمل بر تظاهرات و محاصره و سایر عملیات نیروهای هوایی – دریایی یا زمینی اعضای ملل متحد باشد."

اقتباسی آزاد از : مرکز اطلاع رسانی موسسه فرهنگی هنری شید آوینی